Zonnepanelen in Monnickendam, Marken en Broek in Waterland: de regels per dorp

Mogen zonnepanelen op het voordak in Monnickendam of Marken?

Ja, onder voorwaarden. Waterland paste de Nota uiterlijk van bouwwerken aan; de versie die sinds 12 december 2024 geldt, deelt de beschermde gebieden en gebouwen in regimes in. Regime A geldt voor gebouwen zonder monumentale status in de rijksbeschermde gezichten van Monnickendam, Marken en Zuiderwoude. Daar zijn zonnepanelen toegestaan op alle dakvlakken, dus ook op het dakvlak aan de straat.¹

Dat is ruimer dan in veel andere historische kernen, waar het voordak juist is uitgesloten. De prijs is een strakke uitvoering. De panelen liggen op het dakvlak of op een plat dak, in een regelmatige rechthoek, en worden uitgevoerd in een terughoudende all-black-uitvoering.¹

“De zonnepanelen zijn op schuine dakvlakken minimaal één (zichtbare) dakpan (25 cm) verwijderd van de dakranden, nok, windveren en goten/boeidelen, schoorstenen, dakramen en dakkapellen”

Die afstand van één zichtbare dakpan geldt niet alleen tot de randen van het dak, maar ook rond schoorstenen, dakramen en dakkapellen. Op gelijksoortige woningen, zoals een rij vissershuizen op Marken, moeten de panelen op dezelfde plek liggen. Overleg daarom met je buren als jullie allemaal panelen willen: wie het eerst legt, bepaalt in de praktijk het patroon voor de rest.

Welke regels gelden voor zonnepanelen op een monument in Waterland?

Voor rijks-, provinciale en gemeentelijke monumenten, behalve in Broek in Waterland, geldt regime A+. Het uitgangspunt is dat ook op monumenten zonnepanelen op alle dakvlakken mogelijk zijn, zolang de monumentale waarden niet onevenredig worden aangetast.¹

Wel heeft de gemeente een voorkeur: eerst dakvlakken die niet of minder zichtbaar zijn vanaf openbaar gebied, of een bijgebouw. Een voordak is bij een monument dus niet uitgesloten, maar je moet laten zien waarom een minder zichtbare plek niet werkt. De eisen voor kleur, legpatroon en de afstand van 25 centimeter zijn gelijk aan regime A.¹

Of je voor een monument daarnaast een vergunning nodig hebt, hangt af van het landelijke kader; dat staat in zonnepanelen op een monument.

Waarom heeft Broek in Waterland een eigen regime?

Broek in Waterland is een rijksbeschermd dorpsgezicht met een eigen karakter van vrijstaande bebouwing. De nota geeft het dorp daarom een apart regime B, specifiek geformuleerd voor die bebouwing. Een vrijstaand huis is van meer kanten zichtbaar dan een huis in een rij, waardoor het onderscheid tussen voor- en achterdak minder helpt.¹ Wat in Monnickendam kan, kun je dus niet zomaar doortrekken naar Broek.

Voor een woning in Broek betekent dat: laat eerst de volledige tekst van regime B beoordelen voordat je een offerte laat maken. Een bijgebouw, schuur of plat tussenstuk kan een uitweg zijn als de dakvlakken van het huis zelf te zichtbaar zijn. Wij maken bij het advies een legplan met foto's van het dak vanaf de openbare weg. Dat helpt de gemeente om je aanvraag te beoordelen, en helpt jou om te zien hoeveel panelen er realistisch passen. Met minder panelen is het extra belangrijk om te weten hoeveel panelen je echt nodig hebt.

Kun je in Waterland een thuisaccu of laadpaal lenen?

Waterland heeft een eigen Verordening duurzaamheidslening, geldend sinds 1 april 2022. Eigenaar-bewoners van een bestaande woning kunnen minimaal € 2.500 en maximaal € 25.000 inclusief btw lenen, en nooit meer dan de kosten na aftrek van andere subsidies. SVn toetst of je de lening kunt dragen.³

Welke maatregelen meetellen, staat in de Uitvoeringsregeling duurzaamheidsleningen gemeente Waterland 2021, die het college op 14 december 2021 vaststelde.² Opvallend is dat daar een thuisaccu en een laadpaal op eigen terrein in staan.

Het college toetst een aanvraag aan drie doelen: minder energievraag of CO2-uitstoot, een groter aandeel duurzame energie, of een woning die beter bestand is tegen het klimaat.³ Een batterij of laadpaal past in die toets vooral als hij samenhangt met eigen opwek of met het vervangen van een brandstofauto. Leg in je aanvraag daarom uit hoe de maatregel aan een van die doelen bijdraagt. Een batterij die je naast bestaande zonnepanelen zet, laat je bijvoorbeeld zien met je opwek- en verbruiksgegevens uit de omvormer. Het college kan de lijst met maatregelen uitbreiden of inkorten, dus controleer altijd de versie die geldt op het moment van je aanvraag.

Vraag daarom bij de gemeente na of zonnepanelen onder de lening vallen voordat je de aanvraag indient, en of er nog budget is.² Of een batterij bij jouw verbruik past, lees je in is een thuisbatterij rendabel.